W marcu 2025 r. na podstawie nominacji od Prezesa Mai Trochimczyk, Zarząd Klubu Kultury im. Heleny Modrzejewskiej przyznał Panu Kazimierzowi Braun swoją najnowszą nagrodę Golden Award (Złota Nagroda) za całokształt osiągnięć w dziedzinie teatru, jako dramaturg i reżyser. Nagroda, przyznana po raz drugi w historii Klubu (pierwszymi laureatami byli Panowie Jacek Bromski i Jerzy Antczak w marcu 2024 r.), to statuetka i honorowy dyplom. Prezentacji nagrody dokonano w formacie Zoom, samą Nagrodę i Dyplom wysłano pocztą, natomiast w rozmowie z laureatem wzięli udział aktorzy Agata Pilitowska z Polskiego Teatru w Toronto oraz Marek Probosz z Los Angeles a prowadziła ja dr Maja Trochimczyk, prezes Klubu.
W marcu 2025 r, laureatem Golden Award (Złota Nagroda) został Profesor Braun jako wybitny twórca teatru, m.in. sztuk o Helenie Modrzejewskiej. Nagrode ustanowiono w 2024 r. z inicjatywy Wiceprezes Klubu aktorki Katarzyny Smiechowicz - wtedy otrzymali ją ex aequo Jacek Bromski i Jerzy Antczak.
Kazimierz Braun jest reżyserem, pisarzem i teatrologiem. prowadził teatry i reżyserował w Polsce, a także w Ameryce, Irlandii, Kanadzie, Niemczech i innych krajach. Uczył na uniwersytetach w kraju i w USA. Wydał liczne książki z historii i teorii teatru. W jego dorobku pisarskim znajdują się również powieści, opowiadania, dramaty i poezje. Jego sztuki były wystawiane w Polsce, Irlandii Kanadzie i USA. Jest laureatem wielu nagród, w tym Nagrody Literackiej Związku Pisarzy Polskich Na Obczyźnie w Londynie.
M. Probosz, A. Pilitowska, M. Trochimczyk z Prof. Braunem, Zoom, maj 2025.
https://youtu.be/75e0aMXUEJg
Prezentacji Nagrody w formacie Zoom dokonała dr Maja Trochimczyk, prezes Klubu im. Modrzejewskiej, z udziałem dwojga aktorów występujących w sztukach Brauna. Oboje wystawili w Los Angeles wiele sztuk – w tym dramaty o Helenie Modrzejewskiej, Tamarze Lempickiej, Ordonce, Poli Negri w wykonaniu Teatru Polskiego z Toronto z udzialem Marii Nowotarskiej i Agaty Pilitowskiej. Z kolei Marek Probosz wcielił się w postać romantycznego wieszcza i patrioty Cypriana Kamila Norwida. Podczas uroczystości odbyła się pierwsza prezentacja cztero-tomowego wydania Dramatow Zebranych w j. polskim i angielskim, wydanych przez Moonrise Press (wydawnictwo Mai Trochimczyk).
Prof Braun w rozmowie Zoom, maj 2025.
Pani Prezes stwierdziła - "Jest ogromnym zaszczytem dla naszego Klubu im. Heleny Modrzejewskiej, ze tak znakomity i zasłużony pisarz, reżyser, patriota Prof. Kazimierz Braun zgodził się przyjąć naszą skromną, choć "Złota" Nagrodę. Sztuki Prof. Brauna to prawdziwy skarb narodowy - zawierają nieocenione lekcje historii i kultury, napajają widzów dumą z rodzimych tradycji, szerzą wiedzę o wielkich Polkach i Polakach, oraz uczą szacunku dla tradycyjnych cnót moralnych i zalet charakteru. Jest pisarzem, poeta, autorem wieu rozpraw naukowych z historii teatru, oraz uczy owej historii - przekazując następnym pokoleniom swą erudycję i mądrość".
Prof. Kazimierz Braun stwierdzil: "Jestem ogromnie wdzięczy za tę niezmiernie cenną nagrodę, zwłaszcza, że otrzymałem ją od środowiska pielęgnującego pamięć po Helenie Modrzejewskiej, na wniosek Pan Prezes dr Maji Tochimczyk. Modrzejewska była dla mnie zawsze wzorem – pasji teatralnej, mrówczej pracowitości, nieskazitelnego patriotyzmu. Studiowałem jej życie i dokonania artystyczne, pisałem o niej, a raz nawet – wydawało mi się – że spotkałem się z nią osobiście i długo rozmawiałem, gdy zwiedzałem jej dom w miejscowości Modjeska… A teraz odczuwam to tak, jakby sama Pani Helena przyznała mi tę nagrodę. Bardzo gorąco i serdecznie dziękuję!"
Klub najpierw ustanowił Nagrodę im. Heleny Modrzejewskiej dla Najwybitniejszego Aktora Polskiego, aby uhonorować swoją patronkę i docenić talenty polskich aktorów. W 2010 r. nagrodę za całokształt osiągnięć otrzymał Jan Nowicki, w 2011 r. Anna Dymna odebrała nagrodę w Krakowie a Marian Dziędziel w Los Angeles. W 2012 r. laureatką została Barbara Krafftówna a w 2013 roku Ryszard Bugajski. Po przerwie w latach 2014-2017 nagrodę za rok 2018 otrzymała Jadwiga Barańska, a w roku 2019 dwie emigracyjne aktorki Teatru Polskiego w Toronto (Maria Nowotarska i Agata Pilitowska).
Agata Piitowska i Maria Nowotarska z Nagroda im. H.Modrzejewsiej, 1.2020.
W roku 2020 nagrodę wręczono wirtualnie Andrzejowi Sewerynowi, a w roku 2021 z okazji 50. jubileuszu Klubu nagrody wręczono osobiście Beacie Poźniak oraz wirtualnie Janowi Englertowi. We wrześniu 2022 roku Jan Englert przyjechał aby odebrać nagrodę i wystąpić w „Kwiatach Polskich” wraz z żoną, aktorką Beatą Ścibakówną. Laureatami w roku 2022 zostali Katarzyna Smiechowicz i Marek Probosz, zamieszkali w Kalifornii i występujący w obu krajach. Prezentacja nagrody Modjeska Prize za rok 2023 odbyła się w Polsce w 2024 r. a laureatem został Janusz Gajos. Za r. 2024 Nagrodę otrzymali Danuta Stenka i Piotr Adamczyk.
Probosz i Smiechowicz z nagrodami za 2022 r. w Pasadenie, luty 2023 r.
Ponieważ Modjeska Prize (Nagroda im. Heleny Modrzejewskiej) jest przeznaczona tylko dla aktorek i aktorów, Zarząd zdecydował, aby ustanowić drugą nagrodę za całokształt osiągnięć filmowców i ludzi teatru – reżyserów, scenarzystów, pisarzy, operatorów, kompozytorów, i in. Nowe Złote Nagrody w 2024 roku otrzymali ex aequo reżyserzy filmowi Jacek Bromski i Jerzy Antczak, nominowani przez Wiceprezes Smiechowicz. Nagroda nie bedzie prezentowana dorocznie.
Gratulacje dla trzech laureatow!
Prezes Maja Trochimczyk, laureaci Jacek Bromski i Jerzy Antczak i Wiceprezes Katarzyna Smiechowicz, marzec 2024, Beverly Hills.
Prezentacja Zlotej Nagrody dla Prof. Brauna byla ostatnim projektem Dr Mai Trochimczyk jako prezesa Klubu im. Heleny Modrzejewskiej. Zakonczyla te prace wolontariusza po 9.5 roku prowadzenia Klubu przez zawieruche pandemii i wiele zman w polityce kulturalnej Polski i USA. W ostatnich trzech latach pomagaly jej w tej roli Panie Beata Czajkowska jako Sekretarz, Anna Sadowska jako Skarbnik i Katarzyna Smiechowicz jako Wiceprezes.
Prezes Trochimczyk, "Major" Waldemar Fydrych, Skarbnik Anna Sadowska i Sekretarz Beata Czajkowska po wykladzie Majora w Vienna Woods Gallery, marzec 2025.
Anna Sadowska, Helena Kolodziey, Jerzy Antczak, Maja Trochimczyk, Piotr Adamczyk,
Krystyna Smiechowicz. Prezetnacja Nagrody im. H.Modrzejewskiej
dla Piotra Adamczyka, kwiecien 2025, Beverly Hills.
W okresie od 1 czerwca do 5 wrzesnia 2025 r. Prezesem interim Klubu Kultury im. Heleny Modrzejewskiej byla Jolanta Zych, a w dniu 6 wrzesnia Katarzyna Smiechowicz zostala wybrana jako nowy Prezes Klubu na nastepna dwu-letnia kadencje. W zarzadzie znalazly sie ponownie same panie: Danuta Zuchowska jako Skarbnik, Krystyna Bartkowska DDS jako Wiceprezes, Ewa Kolakowska jako Sekretarz i Anna Zalewska oraz Anna Dudek-Dabrowska DDS jako czlonkinie zarzadu.
Podczas Walnego Zebrania we wrzesniu 2025 r. nastepujacy dzialacze Klubu otrzymali tytuly Czlonkow Honorowych "Distinguished" - Byly Prezes w latach 2013-28 Andrew Z. Dowen, byla Skarbnik przez wiele kadencji do 2018 r. Donna Zuchowska, byly Wiceprezes w latach 2013-18, aktywni czlonkowie klubu czesto udzielajacy domu na spotkania klubowe Panstwo Helena i Stanley Kolodziey, oraz byly prezes w latach 2010-12 i 2018-25 Dr Maja Trochimczyk.
W obecnej kadencji pełniłam funkcję jako Prezes od 25 czerwca 2022 r. do 31 maja 2025 r. wraz z zarządem w składzie: Wiceprezes Katarzyna Śmiechowicz, Sekretarz Beata Czajkowska, i Skarbnik (od 8 lipca 2022 r. Anna Sadowska zastąpiła w tej roli Marię Kubal). Dodatkowo członkiem zarządu do czerwca 2023 r. nominalnie była Pani Syl Vès, która jednak nie brała udziału w spotkaniach Zarządu ani Klubu. W tym okresie, przedłużonym o rok ze statutowej dwuletniej kadencji podczas Specjalnego Walnego Zebrania w lutym 2024 r., Klub zorganizował 33 spotkania, przekazał wybitnym aktorom i reżyserom sześć Nagród im. Heleny Modrzejewskiej i dwie nowe Złote Nagrody. Zarząd blisko współpracował z Konsulatem RP w Los Angeles, Polish Center w Los Angeles, Centrum Muzyki Polskiej w USC, POLAM FCU, Polskim Salonem Artystycznym w San Diego, Amfiteatrem Jaskółka w Vista, i innymi organizacjami.
NAGRODY IM. HELENY MODRZEJEWSKIEJ
W 2010 r. z mojej inicjatywy Klub ustanowił Nagrodę im. Heleny Modrzejewskiej za całokształt twórczości dla najwybitniejszych polskich aktorów, aby uhonorować swoją patronkę i docenić polskie talenty aktorskie. Pierwszą nagrodę otrzymał Jan Nowicki ; w 2011 r. nagrody odebrali Anna Dymna w Krakowie a Marian Dziędziel w Los Angeles. W 2012 r. laureatką została Barbara Krafftówna; w 2013 r. – reżyser Ryszard Bugajski. Po przerwie, nagrodę za 2018 r. otrzymała Jadwiga Barańska, a w 2019 r. uhonorowano dwie aktorki Teatru Polskiego w Toronto (Maria Nowotarska i Agata Pilitowska). Za rok 2020 nagrodę wręczono Andrzejowi Sewerynowi najpierw wirtualnie (styczeń 2021) a potem osobiscie – podczas Festiwalu Filmowego w Gdyni (wrzesień 2023). Długi wywiad z mistrzem sztuki aktorskiej opublikowano w Albumie 50-lecia Klubu Kultury im. Heleny Modrzejewskiej jaki ukazał się w 2021 r. z okazji 50-lecia Klubu.
Darek Swiatkowski, Beata Scibakowna, Marek Brzeszcz, Jan Englert, Halina Brzeszcz, Grazyna Swiatkowska, Maja Trochimczyk, wrzesien 2022 r.
W październiku 2021 r. na Balu 50-lecia Klubu laureatami nagrody byli Beata Poźniak (osobiście) i legendarny Jan Englert (wirtualnie). Pan Englert przyjechał po nagrodę do Kalifornii na jesieni 2022 r. W lutym 2023 r. Nagrody im. Modrzejewskiej za rok 2022 wręczono Markowi Proboszowi i Katarzynie Śmiechowicz w Pasadenie. We wrześniu 2024 roku Janusz Gajos odebrał nagrodę za rok 2023 podczas przeglądu swoich filmów w Warszawie. Natomiast nagrody za rok 2024 postanowiono przekazać laureatom w kwietniu 2025 r. Piotr Adamczyk odebrał nagrodę w Beverly Hills, a na Danutę Stenkę czekamy. Niezależnie od politycznych kontrowersji niektórych laureatów, cenimy ich kunszt, nie poglądy.
Prezentacje Nagród im. Heleny Modrzejewskiej stały się najważniejszym publicznym wydarzeniem Klubu – z patronatem honorowym i grantami Konsulatu RP, grantami Polish Center i innych fundatorów. Imprezom często towarzyszą listy z gratulacjami od przedstawicieli lokalnego rządu (Senat Stanu Kalifornia, Hrabstwo Orange, Hrabstwo i Miasto Los Angeles), oraz obszerna prasówka w mediach polskich i polonijnych. Osobiste spotkania z gwiazdami, często w eleganckiej rezydencji Państwa Heleny i Stanley’a Kolodziey (też sponsorów wydarzeń), są wielką atrakcją dla członków i gości Klubu, więc są te spotkania bardzo zatłoczone!
Fot. Trochimczyk, Bromski, Antczak, Śmiechowicz, 9 marca 2024.
ZŁOTE NAGRODY DLA REŻYSERÓW I FILMOWCÓW
Ponieważ Nagrody im. Modrzejewskiej ograniczają się do aktorów (choć w 2013 r. otrzymał ją reżyser Ryszard Bugajski), Zarząd Klubu postanowił stworzyć nowy program nagród aby uhonorować reżyserów filmowych i teatralnych oraz innych wybitnych specjalistów ekranu i sceny. Żeby nie zatłoczyć kalendarza nowe nagrody będą przyznawane okazyjnie, nie dorocznie. W marcu 2024 r. pierwsze Złote Nagrody (Golden Awards) otrzymali Jerzy Antczak, Honorowy Członek Klubu i specjalista od komedii Jacek Bromski, który przyjechał na uroczystość z Polski. Wspaniała celebracja zebrała śmietankę Polonii kalifornijskiej. Laureatem za rok 2025 został reżyser teatralny i autor wielu sztuk wykonywanych w Klubie, Kazimierz Braun. Prezentacja jego nagrody odbędzie się na jesieni 2025 r.
ŚWIĄTECZNE KOLĘDOWANIE
Drugim ulubionym typem spotkań w Klubie są spotkania świąteczne, połączone z łamaniem sie opłatkiem oraz wspólnym śpiewaniem tradycyjnych polskich kolęd. Spotkania odbywają się w domach prywatnych lub w McGroarty Arts Center w Tujunga, czyli historycznym dworku w stylu prawie-góralskim na kalifornijskim Podhalu. Często owe przyjęcia mają element artystyczny, np. występ pianisty w 30-minutowym programie (w 2022 r. był nim Wojciech Kocyan a w 2023 r. Łukasz Yoder). Formuła amerykańskiego „potluck” umożliwia zebranym spróbowanie świątecznych przysmaków z różnych regionalnych kuchni. Czarująca Olivia Kierdal znakomicie prowadzi kolędowanie przy fortepianie...
Pierwsze ważne wydarzenie to przyjazd Jana Englerta na prezentację Nagrody im. H. Modrzejewskiej u Państwa Menclewicz oraz występy z żoną Beatą Ścibakówną i pianistą Prof. Wojciechem Kocyanem w Beverly Hills i Vista – Amfiteatr Jaskółka (20-25 września 2022 r.). Fragmenty Kwiatów Polskich Juliana Tuwima mistrzowsko recytowano po polsku, z moim angielskim tłumaczeniem w programie. Zorganizowałam też spotkanie Dyrektora Teatru Narodowego ze studentami UCLA. 8 października 2022 r. profesor kompozycji Hanna Kulenty mówiła o swojej muzyce w salonie Państwa Yoder w Los Angeles (przyjechała do Los Angeles na Wykład–Recital im. Paderewskiego w Centrum Muzyki Polskiej).
Plakat na wystep Jana Englerta, wrzesien 2022 r.
Natomiast 5 listopada 2022 r. gitarzysta Piotr Kajetan Matczuk dał koncert piosenek filmowych dla szkoły polskiej w sali przy kościele na Adams Blvd. Po Kolędowaniu 17 grudnia (z Wojciechem Kocyanem i Olivią Kierdal) w Beverly Hills, 19 lutego 2023 r. Nagrody im. Modrzejewskiej za rok 2022 odebrali Katarzyna Śmiechowicz i Marek Probosz w rezydencji Państwa Lehman w Pasadenie. 4 marca 2023 r.
Nagrody im. Modrzejewskiej za rok 2022. Maja Trochimczyk, Kasia Smiechowicz i Marek Probosz (laureaci), Anna Sadowska, Beata Czajkowska, luty 2023 r. Pasadena
Kustosz Muzeum w Sanoku, Katarzyna Winnicka, dała wykład o ikonach i malarzu Beksińskim, z gościnnym występem muzyka Eurowizji, Aleksandra Rybaka. 25 marca 2023 r. w tym samym Bolton Hall Museum były Konsul Mariusz Brymora opowiadał o pracy redakcyjnej nad pamiętnikami Ambasadora PRL-u, Romualda Spasowskiego. Pan Brymora otrzymał dyplom Honorowego Członka Klubu w podzięce za wiele lat owocnej współpracy.
Alexander Rybak, Maja Trochimczyk, Kustosz Katarzyna Winnicka, Beata Czajkowska, marzec 2023 r., Bolton Hall Museum, Tujunga, po wykladzie o ikonach.
Grazyna Brymora i Konsul Brymora, Maja Trochimczyk, Andrew i Lila Dowen, Beata Czajkowska, marzec 2023 r. Bolton Hall Museum Tujunga
Wcześniej, w sierpniu 2022 r. Honorowym Członkiem został Konsul Jarosław Łasiński. Dyplom Honorowego Członka przygotowano też dla aktorki i artystki Alicji Bobrowskiej na spotkanie grudniowe w 2022 r., niestety nie mogła być obecna i dokumenty wysłano pocztą.
Fot. Konsul Łasiński, Sadowska, Trochimczyk, Czajkowska, E. Trybuś, 8/2022
Następnie, 2 kwietnia 2023 r. Teatr Hybrydy z Uniwersytetu Warszawskiego wystąpił w programie Życie to teatr a 7 maja 2023 r. sztukę Życiorys o poezji Zbigniewa Herberta pokazali aktor Wojciech Wysocki i kompozytor Piotr Kajetan Matczuk. Oba przedstawienia odbyły się w teatrze Illusion Magic Lounge w Santa Monica, poprzednio Magicopolis. Na zakończenie sezonu, 8 lipca 2023 r. wszyscy mieli się spotkać w domu Modrzejewskiej, Arden, ale tylko kilka osób dojechało na letnią wycieczkę, bo większość członków Klubu spędza wakacje w Polsce.
Publiczność w Illusion Magic Lounge, Santa Monica.
Wojciech Wysocki i Piotr Kajetan Matczuk w sztuce Życiorys, 5/23.
10 SPOTKAŃ I SPECJALNE WALNE ZEBRANIE W SEZONIE 2023-24.
Kontynuując obchody 50-lecia Klubu, postanowiłam wydać książkę o jego historii w wersji angielskiej – i wystąpiłam o grant na redakcję, druk i promocję książki, która ukazała się w grudniu 2023 r. pt. Celebrating Modjeska in California. History of Helena Modjeska Art & Culture Club. Pisząc o roli artystów w historii Klubu, postanowiłam zorganizować wystawę 50 Lat Sztuki w Klubie Modrzejewskiej w Vienna Woods Gallery. Pokazaliśmy dzieła członka Rady Artystycznej Klubu w latach 1973-1978, Stanisława Szukalskiego (projekty pomnika Modrzejewskiej); najstarszego stażem wśród artystów członka Klubu Zbigniewa Nyczaka; autora najpopularniejszego logo Klubu, Leonarda Konopelskiego; najmłodszego stażem artysty w Klubie, Sławka Wiśniewskiego i gospodarza wydarzenia, Janusza Maszkiewicza. Po otwarciu i wernisażu 23 września 2023 r. wystawa była otwarta do listopada 2023 r.
Plakat wystawy w Vienna Woods, autor: Leonard Konopelski, wrzesien 2023 r.
Ewa i Zbigniew Nyczak z jego autoportretem. 10/2023 r.
Wyklad Zbigniewa Nyczaka, 10/2023 r. Playa Vista
Tematykę sztuki kontynuowaliśmy fascynującym wykładem Zbigniewa Nyczaka o swojej karierze i bogatym dorobku artystycznym (21 października 2023 r. w Playa Vista). W domu artystki Moniki Chmielewskiej Lehman odbyła się prezentacja książki wspomnień o jej ojcu (Papcio Chmiel udomowiony) jaką napisała wspólnie z bratem Arturem Chmielewskim (18 listopada 2023 r.). Dodatkową atrakcją wydarzenia była rozmowa z reżyserem/producentem filmu animowanego Chłopi, Hugh Welchmannem, który pokazywał oryginały obrazów malowanych do kadrów filmu – ich produkcja zajęła ponad 120 artystom cztery lata.
Hugh Welchmann, Maja Trochimczyka, Monique Lehman z plakatem Papcio Chmiel udomowiony, Listopad 2023, Pasadena.
Klubowicze i Hugh Welchmann z jednym z kadrow filmu Chlopi, listpoad 2023 r. Pasadena.
Po Kolędowaniu z mini-koncertem Łukasza Yoder i kolędami Olivii Kierdal (16 grudnia 2023 r.), spotkaliśmy się 20 stycznia 2024 r., aby wysłuchać prelekcji o polskim Jezuicie w Chinach, Michale Boymie, ostatnim wysłanniku do dynastii Ming, jaką wygłosiła autorka książki o Boymie, Agnieszka Couderq (Playa Vista). W Bolton Hall Museum spotkaliśmy się 4 lutego 2024 r. na projekcji odrestaurowanego filmu Wielka droga o II Korpusie W.P. i Generale Andersie, z wykładem dr Doroty Lekkiej z Filmoteki Narodowej. Ponowne spotkanie – Specjalne Walne Zebranie w dniu 24 lutego 2024, również w Tujunga, opiszę poniżej.
Agnieszka Couderq, Maja Trochimczyk, Anna Sadowska, Beata Czajkowska, luty 2024, Playa Vista.
Dr Dorota Lekka rozmawia z Prof. Andrzejem Targowskim, Bolton Hall Museum Tujunga.
Wielkim wydarzeniem sezonu było nadanie naszych nowych Złotych Nagród wybitnym reżyserom, Jerzemu Antczakowi i Jackowi Bromskiemu (9 marca 2024 r. Beverly Hills). Ich dowcipny dialog o tajemnicach pracy reżysera zafascynował publiczność, tłumnie zebraną w eleganckiej rezydencji Państwa Kolodziey. 7 kwietnia 2024 r. słynna wokalistka jazzowa, Grażyna Auguścik, wystąpiła w koncercie z gitarzystą Paulinho Garcia w Illusion Magic Lounge a 21 czerwca 2024 r. Anna i Irek Dobrowolscy, producenci filmu Struggle: The Life and Lost Art of Szukalski opowiadali o artyście i filmie w Los Angeles Performing Arts Conservatory. Na spotkaniu obecni byli przyjaciele Stanisława, m.in. Glenn Bray – szef Fundacji Szukalskiego i jego archiwów.
Plakat Grazyny Auguscik, kwiecien 2024 r.
Grazyna Auguscik i Paulinho Garcia, kwiecien 2024 r. Illusion Magic Lounge, Santa Monica.
12 SPOTKAŃ W SEZONIE 2024-2025
Po przerwie wakacyjnej, 28 września 2024 r. rozmowę z pisarzem Piotrem Siemionem poprowadził dr Jerzy Kossek, pisarz i historyk literatury. Spotkanie odbyło się w domu Państwa Elżbiety i Jana Iwańczyk w Brentwood. Sezon rozpoczęliśmy z opóźnieniem, bo byłam w Polsce aby 16 września 2024 r. przekazać Nagrodę im. H. Modrzejewskiej na ręce Janusza Gajosa w Warszawie oraz prezentować moją poezję w Domu Księgarza w Warszawie i w Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku.
W sobote, 12 października 2024 r. pojechaliśmy na urodziny Heleny Modrzejewskiej do jej domu, Arden, w hrabstwie Orange, gdzie z mojej inicjatywy wystąpiła grupa folklorystyczna Krakusy, a dzieci z Chopin Academy grały muzykę polską. Rozdawałam tam kolorowo ilustrowane broszury z życiorysem Modrzejewskiej – pierwszy rozdział z angielskojęzycznej historii Klubu (dar mojego wydawnictwa Moonrise Press).
Maja Trochimczyk i ksiazki w Arden, pazdziernik 2024.
We współpracy z Jerzym Barankiewiczem z Polskiego Salonu Artystycznego w San Diego, zaprosiliśmy do Klubu (3 listopada 2024 r.) aktora Sebastiana Rysia, który specjalnie dla nas przygotował sztukę o swej słynnej ciotce, Zofii Rysiównej (bohaterce wojennej, więźniarce Ravensbrück). Po Kolędowaniu z Olivią Kierdal (14 grudnia 2024 r.) w McGroarty Arts Center, następny gość Jerzego Barankiewicza dał wyklad w Klubie o koncepcji piękna w starogreckiej filozofii (Adrian Krupa, 1 luty 2025 r. w Bolton Hall). Zainspirowal sluchaczy, w tym czworo artystow, do fascynujacej dyskusji.
Plakat sztuki o Zofii Rysiownej - Sebastian Rys, listopad 2024 r. Los Angeles Performing Arts Conservatory.
8 lutego na balu szkoły polskiej, biegacz Tomasz Sobania opowiadał o biegu przez USA. Dużym oddźwiękiem odbiła się wizyta w Klubie Majora Waldemara Fydrycha z Wrocławia, założyciela ruchu kontestacyjnego Pomarańczowa Alternatywa. Po projekcji filmów dokumentalnych, wykładzie i przyjęciu w galerii Vienna Woods (22 marca 2025 r.) Major Fydrych odwiedził kilka muzeów oraz swoich wielbicieli, Różę Kostrzewską i Douglasa Yoder, którzy grali dla niego w pomarańczowych czapkach.
"Major" Wladyslaw Fydrych, galeria Vienna Woods, marzec 2025 r.
Klubowicze na spotkaniu z "Majorem" Fydrychem.
Roza, Kacper, Douglas, Dominik Yoder i "Major" Fydrych, marzec 2025 r.
Ponowny koncert muzyki polskiej, z udziałem młodzieży z Akademii Chopinowskiej i Radosława Sobczaka z Polski, odbył się 6 kwietnia 2025 r. w salonie Państwa Yoder. Natomiast wielkim wydarzeniem była prezentacja nagrody im. Modrzejewskiej dla Piotra Adamczyka i promocja książki Serce Chopina z udziałem 96-letniego autora Jerzego Antczaka i Kasi Śmiechowicz w Beverly Hills (26 kwietnia 2025 r.). Sezon zakończył występ duetu skrzypaczki Pauliny Tomczuk i pianisty Dominika Yoder w Bibliotece Santa Monica, we wtorek, 20 maja 2025 r.
Adamczyk otrzymuje Nagrode im. Modrzejewskiej od Mai Trochimczyk, z Jerzym Antczakiem, kwiecien 2025 r.
Anna Sadowska, Helena Kolodziey, Jerzy Antczak, Maja Trochimczyk, Piotr Adamczyk, Katarzyns Smiechowicz, z nagroda im. H. Modrzejewskiej w kwietniu 2025 r. Beverly Hills.
SPECJALNE WALNE ZEBRANIE W LUTYM 2024 R.
Podczas pracy nad angielską wersją historii Klubu, z rozszerzoną biografią założyciela Leonidasa Dudarew-Ossetyńskiego (1910-1989), dokonałam ważnych odkryć, opisanych w tej pracy, jakie wymagaly przywrócenie Założycielowi statusu Honorowego Członka i Honorowego Prezesa. Rezolucję w tej sprawie Zarząd przegłosował już w sierpniu 2023 r., ale konieczne było jej potwierdzenie na Walnym Zebraniu. Jednocześnie Zarząd proponował zmianę wielu punktów w Statucie Klubu, w tym wprowadzenie obowiązku płacenia składek przez wszystkich „wybitnych” („Distinguished”) członków Klubu, zwolnionych z tego obowiązku a jednak mających prawo głosu. Trzecim postulatem do głosowania było przedłużenie kadencji obecnego Zarządu o jeden rok.
Leonidas Dudarew Ossetynski i Stanislaw Szukalski, ca. 1973. Z archiwow Valerie Dudarew-Ossetynska Hunken, corki Leonidasa.
W Nadzwyczajnym Walnym Zebraniu w dniu 24 lutego 2024 r. w Bolton Hall Museum w Tujunga wzięło udział 45 członków osobiście i 43 przez pełnomocnika, co dało łącznie 88 spośród 125 aktywnych członków (70,4% czyli kworum). Głosowanie za pomocą kart wysłanych pocztą miało łącznie 107 głosów, w tym 58 kart zwróconych pocztą przed spotkaniem, a resztę wrzuconych do urny na zebraniu (107 to 85,6% wszystkich członków). Wyniki głosowania były następujące: a. Pierwsza kwestia (poprawki do statutu): 79 członków głosowało TAK, a 28 – NIE. b. Druga kwestia (Leonidas Dudarew-Ossetyński otrzymuje tytuł Honorowego Członka i Honorowego Prezesa): 83 członków głosowało TAK, a 22 – NIE (łącznie 105 głosów). c. Trzecia kwestia (przedłużenie kadencji Zarządu o rok): 86 członków głosowało TAK, a 21 – NIE (łącznie 107 głosów). Wszystkie trzy kwestie zostały zatwierdzone większością głosów. Członkowie zebrani na Nadzwyczajnym Walnym Zebraniu postanowili jednak unieważnić wynik głosowania w pierwszej kwestii dotyczącej poprawek do Statutu i zamiast tego zatwierdzili dwie odmienne poprawki, wprowadzając obowiązek płacenia składek przez wszystkich Członków Zwyczajnych i Wybitnych. Inne tematy dyskusji nalezaly do spraw wewnetrznych klubu.
Irek i Anna Dobrowolski, producenci filmu o Szukalskim, czerwiec 2024, podczas dyskusji po projekcji filmu wLos Angeles Performing Arts Conservatory
OBECNY STAN KLUBU
Klub Kultury im. Heleny Modrzejewskiej dobrze wywiązuje sie ze swoich statutowych zadań promocji kultury polskiej w Kalifornii oraz pogłębianiu kontaktów społeczności polonijnej. Jest w dobrym stanie finansowym, otrzymuje corocznie granty i dotacje, a lista członków obejmuje około 120 osób. W 2024 r. Klub uzyskał oficjalną licencję jako organizacja charytatywna od miasta Los Angeles. Ok. 40 osób bierze udział w regularnych spotkaniach Klubu, zgodnie z własnymi zainteresowaniami, natomiast prawie wszyscy przychodzą na przyjęcia i prezentacje nagród im. Heleny Modrzejewskiej oraz Kolędowanie. Członkostwo Klubu jest również stabilne. W 2022 r. Klub miał 127 członków uprawnionych do głosowania; w lutym 2024 było ich 125, a w grudniu 2024 r. – 120. Niektórzy wyjechali, inni zmarli. W tym okresie straciliśmy sporo wybitnych osób związanych z Klubem: w sierpniu 2022 zmarł tancerz i choreograf Stefan Wenta, członek pierwszej Rady Artystycznej w latach 1973-1978. We wrześniu 2022 r. zmarli Państwo Marian i Daniela Kosińscy (Daniela była przez wiele lat Wiceprezesem). W sierpniu 2022 r. odszedł były Wiceprezes Jacek Świder a w październiku 2022 r. – Monika Król. W sierpniu 2023 r. zmarł Joseph Kane. W listopadzie 2024 r. straciliśmy Honorową Członkinię i laureatkę nagrody im. Modrzejewskiej Jadwigę Barańską, a w styczniu 2025 r. – Alicję Bobrowską, która należała do Klubu od założenia, a w 2022 r. otrzymała Honorowe Członkostwo. W maju 2025 r., zmarł były Prezes i Honorowy Członek, Jerzy Gąssowski.
We wrzesniu 2023, K. Smiechowicz i M. Trochimczyk reprezentowaly Klub
na wydarzeniu "Narodowe Czytanie" w Polskiej Szkole, koordynowanym
przez Kasia Smiechowicz i Konsul Marte Wolanska.
Informacje o działalności Klubu umieszczamy na stronie i grupie Facebook, dwóch blogach, po polsku (klubmodrzejewskiej.blogspot.com) i angielsku (modjeskaclub.blogspot.com) i na dwóch stronach internetowych, modrzejewska.org po polsku i modjeska.org po angielsku. Ja prowadzę blogi, łatwe w obsłudze i popularne, a Elżbieta Czajkowska opracowuje materiały na strony internetowe. Od 2011 r. do 30 kwietnia 2025 r. angielski blog miał 143,530 czytelników, a w ubiegłym roku było ich 22,5 tysięcy. Z 138 wiadomości, 36 było opublikowane w ostatnich trzech latach. W poprzednim roku czytelnicy odwiedzali nas ze Stanów Zjednoczonych (9.36K), Hong Kongu (2.21K), Holandii (1.6K), Singapuru (1.32K) i Brazyli (837). Polski blog powstał w 2018 r. i miał od tej pory 41916 czytelników, a w ubiegłym roku było ich 10400. Z 86 informacji, 34 opublikowano w ostatnich trzech latach. Czytano je w Stanach (3.28K), Holandii (1.66K), Singapurze (935), Rosji (707) i Hong Kongu (706). Nasz Facebook ma 731 zarejestrowanych czytelników, a nasza grupa ma 310 osób. Dajemy tam zawiadomienia i albumy zdjęć.
Okladka ksiazki Celebrating Modjeska in California, 2023.
Nasze portale internetowe mają mniej czytelników niż blogi. Portal w j. angielskim (modjeska.org) zawierający 16 indywidualnych stron i 6 plików wideo, miał w ostatnim roku 2194 czytelników. Portal w j. polskim (modrzejewska.org), zawierający 36 indywidualnych stron oraz 25 plików wideo (głównie ze spotkań Zoom prowadzonych w j. polskim) miał w ubiegłym roku 1560 czytelników. Strony są aktualizowane co miesiąc i zawierają bieżące informacje o wydarzeniach w Klubie oraz archiwum. Na obszerniejszej stronie polskiej znajduje się cały Album 50-lecia Klubu Kultury im. Heleny Modrzejewskiej dostępny jako PDF za darmo oraz jego rozdziały w formie osobnych plików jakie można czytać na stronie lub z niej skopiować. Wideo na kanale Youtube „Modjeska Club” to głównie rezultat pandemii i spotkań na Zoomie, gdzie rozmowa o Lechitach z Januszem Bieszkiem miała ponad 10,000 widzów. To ewenement! Wideo Klubu śpiewajacego kolędę Przybieżeli do Betlejem miało 660 widzów, wiadomość o Papciu Chmielu – 552 widzów, stary program o 30-leciu Klubu – 422 widzów, a Janusz Gajos – 355 widzów. Inne Zoomy – średnio od 20 do 200 widzów. Wideo są też umieszczane bezpośrednio na stronach internetowych. Bardzo brakuje nam osoby chętnej do prowadzenia mediów społecznościowych.
Okladka Albumu 50-lecia Klubu, red. Maja Trochimczyk, Elzbieta Kanski, Elzbieta Trybus, 2021.
Sprawozdania o Klubie (głównie o 50-leciu i nagrodach) ukazały się w mediach – gazetach Super Express, Zgoda, Gwiazda Polarna, Polish American Journal, Post Eagle, White Eagle, oraz portalach Stowarzyszenia Filmowców Polskich, FilmPolski.pl, Festiwalu w Gdyni, interia.pl i Culture Avenue. Na Kongresie Studiów Polskich PIASA w Warszawie w czerwcu 2024 r. wygłosiłam referat o Leonidasie Dudarew-Ossetyńskim.
Kasia Smiechowicz, Wojciech Wysocki, Maja Trochimczyk, Piotr Kajetan Matczuk, Beata Czajkowska, Anna Sadowska, po przedstawieniu Zyciorys, 2023 r.
PODZIĘKOWANIA
Prowadzenie Klubu z tak wieloma spotkaniami w roku wymaga współpracy wielu osób. Od lipca 2022 r. Zarząd miały tylko cztery osoby, więc obciążenie każdej z nich było nadzwyczajne. Czekając na wyniki Drugiego Audytu nie można było zapraszać nowych osób do Zarządu. Jednak dzięki pomocy i szczodrobliwości naszych członków udało nam się przygotować i przedstawić Państwu tak bogatą ofertę kulturalną. Dziękuję za ofiarną pracę mojemu Zarządowi – Wiceprezes Katarzynie Śmiechowicz, pomysło-dawczyni Złotych Nagród, Sekretarz Zarządu Beacie Czajkowskiej – organizatorce spotkań z Piotrem Siemionem, Majorem Fydrychem, i koncertów braci Yoder oraz Skarbnik Ani Sadowskiej, która miała tę funkcję piastować przez trzy miesiące a zrobiły się z tego trzy lata. Od wiosny 2022 r. strony internetowe modjeska.org i modrzejewska.org po angielsku i polsku prowadzi Elżbieta Czajkowska, dla której na stworzenie nowych stron uzyskałam grant od stanu Kalifornia w marcu-czerwcu 2022 r. Od tej pory pracuje za darmo jako ochotnik, wspaniale prowadząc strony i montując wideo dla Klubu. Była Prezes i Sekretarz Klubu Elżbieta Kańska nadal robi korekty naszych tekstów. Andrew Z. Dowen i Konrad Wilk dzielnie pracowali w Komisji Rewizyjnej.
Jerzy Antczak i Piotr Adamczyk w rozmowie, kwiecien 2025 r..
Bardzo serdecznie dziękuję gospodarzom naszych spotkań, zwłaszcza Państwu Helenie i Stanleyowi Kolodziey, którzy dofinansowują wszystkie przyjęcia w swoim pięknym domu. Przyjmowali nas też Państwo Monique i David Lehman, Maria i Jerzy Menclewicz, oraz Jan i Elżbieta Iwańczyk. Ponadto Państwo Irmina i Andrzej Targowscy rezerwowali dla nas prywatny Centerpoint Club w Playa Vista, często sami płacąc za wynajem tej pięknej sali.
Największym problemem jest opieka nad gośćmi z Polski. Piotrem Siemionem zajęli się Państwo Daniela i Ryszard Zarakowscy; Piotr Kajetan Matczuk ma przyjaciół, Państwa Małgorzatę Miller i Zbigniewa Orzol. Katarzyna Winnicka, Dorota Lekka, troje artystów z Hybryd, Grazyna Auguscik, Sebastian Ryś, Adrian Krupa, oraz Major Fydrych mieszkali u mnie i razem jeździliśmy na ciekawe wycieczki do Getty Center, Huntington Library, Norton Simon Museum, Santa Barbara, Muzeum Zimnej Wojny, a nawet zamku Hearsta w San Simeon. Kilkoro gości woziłam też do San Juan Capistrano, aby wystąpili w Polskim Salonie w San Diego. Nie mogę zapomnieć wielokrotnych podróży do Vista aby przywozić i odwozić Państwa Englert na każde wydarzenie w Los Angeles! W sumie przejechałam wtedy chyba 1200 mil.
Zarzad Klubu w grudniu 2023 r. Anna Sadowska, Kasia Smiechowicz, Maja Trochimczyk, Beata Czajkowska, Beverly Hills.
Choć zgłosili się do tej pracy inni ochotnicy, życzyli sobie jednak, aby im za to płacić, co w naszej sytuacji finansowej jest niewykonalne. Od początku nasz Klub funkcjonuje dzięki szczodrobliwości swoich działaczy. Państwo Zych gościli Wojciecha Młynarskiego przez cały miesiąc w 2001 r. gdy odwołano loty po 9/11! Państwo Piłatowicz organizowali swoim gościom – m.in. Sewerynowi i Englertowi – wspaniałe kalifornijskie wakacje... Państwo Okuniewscy i Malescy opłacali z własnej kieszeni koszty wystawnych klubowych przyjęć... Panowie Podkański (darczyóca sprzętu), Brzeziński, Plewnia i Justin cierpliwie obsługiwali skomplikowany sprzüt AV. Teraz, niestety, takich szczodrych ochotników w Klubie jest mało. Jesteśmy bardzo wdzięczni gdy od lepiej sytuowanych otrzymujemy dotacje...
Czlonkowie Klubu na spotkaniu u p. Lehman, w Pasadenie, listopad 2023 r.
Kończąc jakże trudne trzy lata pracy jako Prezes Klubu, lata które kosztowały mnie wiele zdrowia, czasu, i atłasu, jestem dumna z naszych wspólnych osiągnięć i wdzięczna za pomoc wszystkich ochotników. Życzę nam wszystkim wiele spokojniejszej i równie owocnej następnej kadencji. Z góry cieszę się z kolejnych dwóch lat pełnych ciekawych wydarzeń i fascynujących spotkań z twórcami kultury polskiej.
Dr Maja Trochimczyk, Prezes
P.S. Walne Zebranie odbedzie sie o godz. 16.00 w sobote 31 maja 2025 r., w Bolton Hall Museum, 10110 Commerce Ave, Tujunga, CA 91042. Tylko dla czlonkow z oplaconymi skladkami.
Drodzy Państwo,
W imieniu własnym i Zarządu, serdecznie dziękuję wam za wspólną promocję kultury polskiej w Kalifornii. Byłam prezesem w sumie przez 9.5 roku, od czerwca 2010 r. do grudnia 2012 r. a następnie od czerwca 2018 do 31 maja 2025 r. Jest to rekord wytrwałości pracy w klubie, nikt nie miał tak długiej kadencji! Ostatnie trzy lata opisałam w sprawozdaniu, więc nie trzeba tego powtarzać. Wszystko co dobre, to się dobrze kończy...
Podczas Walnego Zebrania członków naszego klubu w dniu 31 maja 2025 r. 31 osób, które wzięły udział w zebraniu osobiście oraz 37 osób które oddały głos przez proxy (10 proxy miała Katarzyna Śmiechowicz, 15 proxy miał Dominik LeConte, 10 miała Jola Zych, a ja miałam 2), oddano następujące głosy - 18 głosów na TAK oraz 50 głosów NIE. Zatem nie zostałam wybrana znowu na Prezesa z proponowanym nowym zarządem w składzie Prof. Andrzej Targowski - Wiceprezes, Katarzyna Smiechowicz - drugi Wiceprezes,Marek Berger - Skarbnik, Beata Czajkowska - Sekretarz, Anna Sadowska - członek Zarządu. Taki wynik zrozumieć należy że wszyscy kandydaci na nowe funkcje w zarządzie dostali po 18 głosów TAK i 50 głosów NIE. Ponieważ w Klubie jest obecnie 104 członków a 50 osób głosowało NIE, jest możliwe, że gdyby wszyscy głosowali zarząd otrzymałby 54 głosy TAK zamiast 18. Albo inaczej, może by głosów na NIE było jeszcze więcej. Trudno zgadnąć, na pewno Klub jest na rozdrożu i bardzo podzielony.
Według artykułu 12.12 naszego Statutu w takiej sytuacji, funkcje tymczasowego zarządu obejmuje komisja wyborcza. Zatem prezesem interim została Jolanta Zych, a członkami zarządu obecni członkowie komisji wyborczej, w składzie - Wojciech Szeremeta, Krystyna Okuniewska, Aleksandra Kaniak i Dominik LeConte.
Krystyna Kuszta była sekretarzem zebrania a Jolanta Zych przewodniczącym. Po ogłoszeniu wyników głosowania Jola Zych zaproponowała aby nowym prezesem została natychmiast Katarzyna Śmiechowicz, ale klub zdecydował działać zgodnie ze statutem i zorganizować wybory w terminie do sześciu miesięcy od Walnego Zebrania. Zapowiedziano, że wybory odbędą się we wrześniu. Wszyscy członkowie klubu ze stażem powyżej dwóch lat mogą kandydować na Prezesa Klubu wraz z wybranym przez siebie zarządem, w tym obowiązkowo Skarbnika i Sekretarza. Muszą wyslac swoje kandydatury z planem działania.
Podczas zebrania nieobecni byli członkowie komisji rewizyjnej i nie zostało złożone ich sprawozdanie. Zatem ustępujący zarząd otrzymał absolutorium warunkowe z prośbą aby prace komisji rewizyjnej w składzie Konrad Wilk i Andrew Z. Dowen, zostały zakończone do 1 września 2025 r.
Nie wszystkie projekty zostały dokończone – Danuta Stenka nie odebrała swojej nagrody im. Heleny Modrzejewskiej, a Kazimierz Braun swojej Złotej Nagrody.
Ponadto zawiadamiam, ze w niedzielę 8 czerwca o godz 12 w polskim kościele na Adams odbędzie się msza za Andrzeja Kołodzieja malarza, poety, założyciela grupy KrakArt. Zmarł 27 maja 2025 w Łodzi. Niech odpoczywa w pokoju.
Jeszcze raz serdecznie dziękuję wszystkim Państwu za wspieranie Klubu osobiście i finansowo. Jestem dumna z naszych wspólnych sukcesów i projektów. Życzę wszystkim udanych wakacji.
Projekt Konsulatu Rzeczpospolitej Polskiej w Los Angeles, pod patronatem honorowym Konsul Generalnej RP w Los Angeles, Marty Wolańskiej.
Współpraca: Polska Parafia Matki Bożej Jasnogórskiej – Sanktuarium Jana Pawla II; Polska Macierz Szkolna, Biblioteka Millennium; Klub Kultury im. Heleny Modrzejewskiej
Uczestnicy Narodowego Czytania, Mlodziez i Dorosli, 9 wrzesnia 2023 r.
W Sobotę 9 wrzesnia 2023 r. Konsulat RP we współpracy z czterema organizacjami polonijnymi przedstawił Narodowe Czytanie, ogólnoświatową impreze kulturalną mającą na celu popularyzację lektury i literatury polskiej. W tym roku tematem była powieść Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej, wybrana ze względu na temat powstania styczniowego jaki, między innymi, poruszała. Rok 2023 - to 160 rocznica wybuchu tego powstania.
Konsul Generalna Marta Wolanska
W Sali Parafialnej Kościoła Matki Boskiej Jasnogórskiej w Los Angeles zebrali sie uczniowie starszych klas, nauczyciele, rodzice i goście aby posłuchać czytania fragmentów powieści przygotowanych przez pięcioro dorosłych i pięcioro dzieci. Wśród dorosłych byli: Ksiądz Mirosław Frankowski, Konsul Generalny Marta Wolańska, Stanisław Jarecki z Biblioteki, Pani nauczyciel Mariola Bałazy oraz Katarzyna Śmiechowicz, koordynator wydarzenia i Wiceprezes Klubu Kultury im. Heleny Modrzejewskiej.
Po przywitaniu obecnych przez Dyrektor Szkoły Henryke Łazarz, głos zabrał Ksiądz Mirek Frankowski, ciesząc sie z kolejnego przykładu współpracy wielu organizacji polonijnych, Konsulatu i Kościoła. Konsul Generalny Marta Wolańska wspomniała wspaniałe pierwsze Czytanie Narodowe, wielkie wydarzenie w Ogrodzie Saskim w Warszawie, w jakim miała przyjemność uczestniczyć. Pani Konsul mówiła też o znaczeniu lektury ksiażek dla rozwoju intelektualnego i emocjonalnego młodzieży oraz o odkrywaniu "klasyków" znanych ze szkoły na nowo przez dorosłych. Czytanie nie musi być po polsku, mozna tez i po angielsku, najważniejsze aby czytać dłuższe teksty nie tylko mini-blogi, czy wiadomości na mediach społecznościowych.
Julian Saleba gra Dla Elizy Beethovena
Imprezę zaplanowała i koordynowała Katarzyna Śmiechowicz, Wiceprezes Klubu im. Modrzejewskiej, znana aktorka i mama dwóch studentów ze Szkoły Polskiej, Antoniego i Fabiana LeConte, którzy wzięli udział w gronie młodzieży. Ustalając format "czytania" Śmiechowicz postanowiła ograniczyć czas do około godziny, dodać interludia muzyczne, oraz zaprosić do lektury dorosłych i dzieci. Chodzi przecież o to, by do czytania ksiązek zachęcić młodzież, przyszłość Polonii.
Katarzyna Smiechowicz
Choć temat Powstania Styczniowego był ważny, Śmiechowicz uznała, że najważniejsze było pokazanie dylematów moralnych i konfliktów różnych systemów wartości między kolejnymi generacjami szlachty, i tej bogatej, i tej zaściankowej, na Kresach Wschodnich. W poprzednim pokoleniu, Benedykt Korczyński, pracowity właściciel majątku, ożenił się z piękną, ale pretensjonalną panną, z której po latach zrobiła się zgorzkniała pani "narzekalska" z wiecznymi pretensjami, hipochondrią, i całkowitym brakiem zrozumienia dla jego ciężkiej pracy i poświęcenia dla rodziny. Jedyną pociechą były dla niego dzieci, radość życia. Głównymi bohaterami powieści byli Justyna Orzelska, zubożała kuzynka Państwa Korczyńskich, i jej ukochany Jan Bohatyrowicz, prosty i uczciwy ale biedny szlachcic z zaścianka. Rodzina usiłowała zmusić Justynę do zgody na małżeństwo z innym, bogatym "wielkim panem", ale zamiast ugiać się i ulec ich perswazji, ogłosiła publicznie zaręczyny z ukochanym. Śmiechowicz tak podsumowała tę sytuację: "To piękny przykład wierności zasadom i sily woli oraz niełatwego wyboru: zamiast życia w luksusach z niekochanym, obcym człowiekiem, decyzja na małżeństwo z miłości i wspólną pracę nad budowaniem rodziny i pięknej przyszłości."
Jako Prezes Klubu im. Modrzejewskiej miałam za zadanie przybliżenie obecnym postaci pisarki i jej dzieła. Tekst mojego "wypracowania" jest poniżej.
Kasper Yoder closes the program with Chopin's Revolutionary Etude
Między segmentami powieści, które prezentowali dorośli i młodzież, interludium muzyczne wykonał młody pianista - student z Polskiej Szkoły, Julian Saleba, grający Dla Elizy Beethovena. Pięcioro studentów czytało drugą część powieści: Anna-Sophia Kurpiewski, Antoni Leconte, Fabian Leconte, Karolina Czerwczak, i Piotr Brózda. Na zakończenie wystąpił absolwent szkoły, student UCLA w wydziale fortepianu, znakomity pianista który wygrał już wiele konkursów, Kasper Yoder. Etiuda Rewolucyjna (op. 10, nr 12, w c-moll), Chopina wspaniale zabrzmiała pod jego palcami, zamykając Narodowe Czytanie akcentem muzycznej wirtuozerii i gamą intensywnej emocjonalności.
Specjalne podziekowania dla Pana Lukasza Sochur z zona, rodzicow dzieci ze szkoly polskiej za wspaniala prace jako ochotnicy przy obsludze audiowizualnej programu: piec mikrofonow dla "czytelnikow" plus podium, slajdy, ekran, itp. Bardzo skomplikowane! Serdeczne dzieki!
Konsul Generalna Marta Wolanska, Katarzyna Śmiechowicz
Czytaja dorosli: Pan Jarecki, Konsul Wolanska, Ksiadz M. Frankowski
Katarzyna Śmiechowicz, Maja Trochimczyk
KIM BYŁA ELIZA ORZESZKOWA?
Słowo o pisarce i powieści Nad Niemnem
Dr Maja Trochimczyk, Prezes Klubu im. Heleny
Modrzejewskiej
Kim była Orzeszkowa? Znana pod nazwiskiem pierwszego męża (Piotr Orzeszko –
stąd Orzeszko-wa), jako dziecko nazywala sie Elżbieta Pawłowska, a była córką
adwokata Benedykta. Urodziła sie 6 czerwca 1841 roku w majątku rodzinnym Milkowszczyzna,
ale po śmierci ojca (zmarł gdy miala tylko trzy lata) mieszkała w Grodnie,
mieście teraz w Białorusi. Kiedyś to było duże polskie miasto na Kresach
wschodnich, niedaleko Białegostoku.
W domu nazywano ja z francuska Elise, Lisa, a do szkół pojechała do
Warszawy na pensję, gdzie zaprzyjaźniła się z Marią Konopnicką, później równie
słynną pisarką. Ojciec miał wielki księgozbiór, wiec było co czytać; od dziecka
Eliza wykazywała talent literacki. Jednak miała zaledwie 17 lat, gdy matka
wybrała jej kandydata na męża. Piotr Orzeszko był od niej starszy o 16 lat. Po
ślubie w 1858 roku zamieszkała w jego majątku w Ludwinowie. Podczas powstania
styczniowego w 1863 roku pomagali powstańcom, m. in. opiekowali się przez dwa
tygodnie rannym przywódcą powstania Romualdem Trauguttem. Ta dobroć kosztowała
ich wiele. Znalazł sie donosiciel, który powiadomił o tym władze rosyjskie, w
rezultacie Piotr Orzeszko został aresztowany i zesłany na Sybir, gdzie zmarł, a
majątek zabrał rząd rosyjski. Orzeszkowa wróciła do domu rodzinnego; zaczęła
więcej czytać i pisać – nowele, artykuly, i powieści. Po sprzedaży
majątku w 1869 roku, do śmierci mieszkała w Grodnie i zarabiała na życie jako
pisarka.
Talent
artystyczny, uważną obserwację, i wrażliwość na melodię języka łączyła z pozytywną
filozofią życia. Należała do grupy tzw. pozytywistów, którzy szukali sposobu na
narodowe przetrwanie w dobie represji po upadku powstania. Wierzyła w ideały
sprawiedliwości społecznej, emancypację kobiet – to znaczy ich wykształcenie,
wychowanie w wartościach moralnych, narodowych i religijnych, oraz prawo do
pracy zawodowej. Dziś kobiety mają te prawa, wtedy nie mogły nawet pójść na
studia. Pamietajmy, że Maria Skłodowska musiała jechać do Paryża aby studiować
chemię i fizykę. Na ziemiach polskich rządzonych przez Rosję studiować nie
mogła.
Orzeszkowa
wierzyła w wartości narodowe, związane ze społecznością szlachty zaściankowej i
wieśniaków, orędowała za współpracą klas społecznych. Podziwiała tradycje
szlachty zaściankowej – mieli tytuły i herby szlacheckie, ale mało pieniędzy,
więc wszyscy pracowali w swoich małych mająteczkach. „Szlachcic na zagrodzie,
równy wojewodzie!” Szlachcianki nosiły białe rękawiczki, aby odróżnić się od chłopek...
W dzieciństwie, Babcia też mnie ubierała
w takie rękawiczki do kościola, podczas wakacji na wsi.
Bohaterowie
Orzeszkowej żyli blisko natury, tworzyli bliskie, serdeczne więzy między ludźmi
– w rodzinie, w zaścianku: razem pracowali, obchodzili święta, śpiewali, bawili
się. Słowem idylla. Ten model życia, w którym każdy może mieszkać w domku z
ogrodem, hodować żywność, i cieszyć się kontaktem z naturą, jest idealnym
wzorem dla całej ludzkości. Na Ziemi jest wystarczająco dużo miejsca, aby go
zrealizować. Podobno wszystkich ludzi na świecie można by pomieścić w domkach z
ogródkami na obszarze równym Rosji. Gdyby ich stłoczyć w mieszkaniach, to
dziewięć miliardów by się zmieściło w Australii, a jakby w wielkich wieżowcach
jak na Manhattanie – to by wystarczyła całej ludzkości Nowa Zelandia.
Miejsca jest dość dla wszystkich. Tylko bogacze, miliarderzy, właściciele
gigantycznych korporacji tego nie chcą – bo niezależni, dumni, samowystarczalni
ludzie nigdy nie będą ich niewolnikami.
Orzeszkowej
nie podobali się najbogatsi ze szlachty, wynarodowieni, snobistyczni, znudzeni,
wyzyskujący wieśniaków – bo sami nie pracowali, byli „powyżej” prozy codzienności...
Krytykowała snobizmy, sobiepaństwo i pasożytnictwo bogaczy, za granicą wykształconych
Polaków, którzy odcinali się od swoich korzeni, od spraw narodowych. Propagowała
kult pracy, jako lekarstwo na wszystko. Zależało jej też na asymilacji i
akceptacji Żydów, którym poświęciła kilka powieści. W sumie napisała tych
powieści i tomów opowiadań ponad czterdzieści. Pozwolę sobie zacytować trochę tytułów:
Ostatnia miłość, Z życia realisty, Na prowincji, W klatce, Cnotliwi, Pan
Graba, Marta, Pompalińscy, Meir Ezofowicz, Widma, Sylwek Cmentarnik,
Dziurdziowie, Cham, Jędza, Melancholicy i Bańka mydlana.
W
1904 roku Orzeszkowa była kandydatką do nagrody Nobla w dziedzinie literatury,
konkurowała wtedy z Henrykiem Sienkiewiczem, który w ostateczności tę nagrode
dostał za arcydzieło jakim jest Quo Vadis. Powieścią „Elise Orzeszko” zgłoszoną
do nagrody było Nad Niemnem. Pisarka zmarła w 1910 roku (była prawie rówieśnicą
Heleny Modrzejewskiej, 1840-1909) a została pochowana w Grodnie. Józef
Kotarbiński na pogrzebie powiedział: „Ona
była żywą mądrością i czującym sercem całej epoki...” Dziś na jej cześć stoi w Grodnie pomnik, a dwa pomniki
Orzeszkowej są w Warszawie.
Powieść Nad Niemnem powstała na zamówienie; najpierw ukazała się w
serializacji w Tygodniku Ilustrowanym w 1887 roku. W całości powieść
została opublikowana w trzech tomach rok później. Nad Niemnem ukazuje
życie szlachty – i najbogatszej, i zaściankowej – na Kresach wschodnich, w
okolicach Grodna. Jest oparta na autentycznych obserwacjach autorki. Akcja
dzieje się głównie w Korczynie – majątku Benedykta Korczyńskiego wzorowanym na
majątku Miniewicze państwa Kamieńskich. Niedaleko jest zaścianek ubogiej
szlachty Bohatyrowicze: to prawdziwa miejscowość, później była tam wieś
Samostrzelniki... a czy po wojnie coś tam zostało, nie wiemy. Skarbkowo mojej
ciotecznej babki Antoniny Glińskiej niedalego od Baranowicz, po jej deportacji
z synami na Syberię było włączone do kołchozu, zaorane w całości, tylko jedna
grusza została na miedzy... Opowiadała mi ze smutkiem o tym Ciocia Tonia a ta
jej ostatnia grusza trafiła do mojego wiersza...
Tematem powieści Nad Niemnem miał być początkowo mezalians (taki
miał być tytuł, Mezalians właśnie) panny z dobrego domu, choć zubożałej,
ale wywodzącej się z wysokich sfer, Justyny Orzelskiej (kuzynka Państwa
Korczyńskich) oraz jej ukochanego, prostego i uczciwego Jana Bohatyrowicza,
biednego szlachcica z zaścianka. Autorka rozszerzyła po trochu liczbę postaci i
tematów, portretując w powieści całe środowisko szlacheckie, różne warstwy
społeczne, krajobrazy i przyrodę. Wiele miejsca poświęciła na opisy natury – można
w tekście znaleźć dokładne wizerunki aż 140 różnych roślin! Wydarzenia w czasie
akcji w 1886 roku są konfrontowane ze wspomnieniami z dawnych lat, z czasów
powstania styczniowego. Decyzje, wartości, czy losy bohaterów „teraz” mają
odbicie w zwierciadle przeszłości, gdy podobne sytuacje prowadziły do innych
decyzji, innych konsekwencji.
Historyk i krytyk literatury Stanisław Brzozowski nazwał Orzeszkową
„młodszą siostrą Mickiewicza” – bo powróciła do tematów i miejsc znanych z jego
eposu Pan Tadeusz, umiejscowionego na Litwie w dworach i dworkach
szlacheckich ... Popularność powieści Nad Niemnem spowodowała
interwencję rosyjskiej cenzury: zakazano druku jej czwartego wydania w
1890 roku. Nad Niemnem było popularne przez lata. Potem stało się kanwą
dwóch filmów, zrealizowanych w 1939 roku i w 1987 roku, oraz serialu TV. Na jej
podstawie powstały też dwie sztuki teatralne. Wspaniała panorama życia Nad
Niemnem zawiera wiele przykładów autentycznego języka polskiego z okolic
Grodna na Kresach, zwłaszcza w rodzinie Bohatyrowiczów, najbardziej pozytywnych
bohaterow powieści. O języku Orzeszkowa pisała:
„jedną z cech najoryginalniejszych i najciekawszych, które tych ludzi
wyróżniają jest właśnie ich mowa, ich polszczyzna. Zrazu nawykłym do
dzisiejszego literackiego i salonowego języka wydaje się ona tak szczególną, że
niektórych wyrażeń zrozumieć prawie nie można [...] Jednak po wsłuchaniu się w
nią długim i bacznym okazuje się ona po prostu starą polszczyzną i zupełnie
czystą, tylko tak starą, że po wiele wyrazów chodzić trzeba do Reja [...] Robi wrażenie mowy poważnej, czystej i zupełnie
rodzimym duchem przejętej, tym więcej, że i składni, szykowi wyrazów i zwrotom
okresów nadają jakiś ton staroświecczyzny”.
Nie sa staroświeckie tylko ponadczasowe te wartości i ideały jakie
promuje Orzeszkowa w książce przedstawiającej wizję życia godnego i
sprawiedliwego, opartego na tradycjach rodzinnych i narodowych, zasadach
moralnych, szacunku i miłości dla bliskich. Jest to życie blisko natury;
spokojna egzystencja w domach z ogrodami, „obejściami” – w domach otoczonych
żyznymi polami, gdzie każda rodzina może sobie wypracować wszystko, czego im
potrzeba. Taki ideał wizjonersko promowała Orzeszkowa w XIX wieku; taki ideał
jest aktualny i dla nas, i dla całego świata, na dziś i na jutro.
.png)
